4. Omgaan met stressvolle situaties

Stap 1: Overzicht krijgen

Om beter om te kunnen gaan met stressvolle situaties, is het eerst belangrijk om een overzicht voor jezelf te krijgen over je situatie. Welke situaties zijn precies stressvol, of welke situaties uit je verleden geven je ook nu nog veel stress? Schrijf gebeurtenissen, je gedachten en gevoelens regelmatig op papier of praat erover met iemand die goed naar je kan luisteren. Praten of schrijven helpt om je situatie te begrijpen en gebeurtenissen te verwerken. 

Oefening! “Van me af schrijven”

Overzicht krijgen van je eigen geestelijke en lichamelijke situatie kan best ingewikkeld zijn. We nemen er vaak niet de tijd voor om stil te staan bij hoe we ons eigenlijk écht voelen. Neem nu eens 10 minuten (of langer als je dat wilt) om op te schrijven hoe je je voelt. Hoe voelen je schouders? Zijn ze gespannen? Is je ademhaling rustig of snel? Voel je je gestresst in je hoofd? Schieten er veel gedachten door je heen? Waardoor komt dat denk je? 

Schrijf hieronder alles op wat in je hoofd komt. Het hoeft niet gestructureerd te zijn, het gaat erom dat je even stilstaat bij hoe je je nou echt voelt. Dat kan hieronder, maar ook in een eigen schriftje of opschrijfboekje.

Stap 2: Oplossen (waar mogelijk)
De volgende stap is het bedenken van oplossingen. De dingen die spanning geven lossen zich meestal niet vanzelf op. 

  • Bedenk hoe je de omstandigheden (in je relatie, gezin, op werk, in je gezondheid) kunt verbeteren, zodat ze minder spanning geven.
  • Wat kun je zelf doen om te zorgen dat je minder stress ervaart? Kijk of je je dagelijks leven anders kunt organiseren. Plan niet alleen de “moetjes” in, maar juist ook tijd voor ontspanning! 
  • Sommige ontspannende activiteiten kunnen lichamelijk ontspannend zijn, maar tegelijkertijd geestelijk inspannend. Bijvoorbeeld het kijken van een intensieve film of afspreken met vrienden. Of andersom: geestelijk ontspannend, maar lichamelijk inspannend. Zoals sporten of tuinieren. Wissel af met verschillende vormen van ontspanning, zodat je jezelf niet per ongeluk toch uitput tijdens het ontspannen!
  • Probeer problemen direct te bespreken en aan te pakken. 
  • Kijk of je taken kunt verdelen over verschillende dagdelen of dagen. 
  • Vraag op tijd om hulp en geef je grenzen aan.
  • Soms is het nodig keuzes en afspraken te maken, een aantal verplichtingen definitief te laten vallen en sommige taken aan anderen over te dragen.
  • Vraag hulp van een psycholoog, coach of maatschappelijk werker. Zij kunnen je helpen in het omgaan met stress, bijvoorbeeld door met jou te werken aan een fijne balans, stress-signalen herkennen of grenzen aangeven. Ook kun je ingaan op jouw eigenschappen die bijdragen aan stress, zoals perfectionisme of faalangst.

Stap 3: Loslaten
Hoe graag we het ook zouden willen, we kunnen niet alle stressbronnen uit ons leven verwijderen. Het overlijden van een dierbare kunnen we niet ongedaan maken en ook een chronische ziekte gaat niet zomaar weg. Oplossen van een bron van stress is dus niet altijd mogelijk. Dat is niet erg, dat is onderdeel van het leven. Wel helpt het in zo’n situatie om niet teveel vast te blijven houden aan de stress-veroorzaker. Probeer er anders mee om te gaan, te accepteren en los te laten. Creëer voor jezelf en voor de mensen om je heen, bijvoorbeeld het gezin, ruimte om stil te staan bij wat er gebeurd is en welke impact dit voor jullie heeft (gehad). 

Het loslaten van stressfactoren kost tijd. Het kan helpen om je gedachten van een probleem of stressfactor af te leiden door bijvoorbeeld een afleidende, ontspannende activiteit te gaan doen of een ontspanningsoefening. Meer over ontspannen lees je in het volgende hoofdstuk, daar vind je ook een ontspanningsoefening.