2. Wat is normale slaap?

Slaapduur

Goede en gezonde slaap bestaat uit voldoende uren slaap van goede kwaliteit. Waarschijnlijk heb je eerder gehoord dat een slaapduur van 8 uur per nacht het beste is. Maar niet iedereen heeft 8 uur slaap nodig. Dat betekent dat er niet één aanbevolen slaapduur is, maar dat een gezonde slaapduur per persoon kan verschillen. Sommige mensen voelen zich uitgerust na 6 uur, anderen hebben 10 uur slaap per nacht nodig. Ook hoe lang het duurt om in te slapen verschilt per persoon. Vaak is dit 10-20 minuten. In het algemeen is het zo: als je je overdag redelijk fit voelt, dan rust je blijkbaar genoeg uit.

Slaapkwaliteit

De duur van je slaap is één onderdeel van gezonde slaap. Het tweede onderdeel is de kwaliteit van je slaap. Slaapkwaliteit heeft te maken met of je tevreden bent over hoe je hebt geslapen. En of je je voldoende uitgerust voelt. De National Sleep Foundation noemt slaapcontinuïteit (kan je makkelijk in- en doorslapen) en slaapefficiëntie (hoeveel tijd die je in bed ligt, breng je daadwerkelijk slapend door) als de twee grote dingen die belangrijk zijn voor je slaapkwaliteit. 

Normale slaap v.s. slapeloosheid

Slechte slaap wordt dus gekenmerkt door onvoldoende of juist teveel uren slaap en/of een slechte slaapkwaliteit. Het is belangrijk dat je genoeg goede slaap hebt, maar teveel is dus ook niet goed. Daar gaan we later in de module nog wat dieper op in. 

Normale slaap is een breed begrip. Het is normaal als je af en toe wakker wordt tijdens de nacht, vooral tegen de ochtend. Nogmaals, als je je overdag redelijk fit voelt, dan rust je blijkbaar genoeg uit. Het kan ook geen kwaad als je af en toe een slechte nacht hebt, dit valt allemaal nog binnen een ‘normaal’ slaappatroon. 

Pas als je meer dan 2 nachten per week slecht slaapt en daardoor overdag minder goed functioneert, spreken we van een vorm van slapeloosheid. Je bent dan overdag bijvoorbeeld moe, energieloos, slaperig en prikkelbaar. Je kunt minder aan en kan je niet goed concentreren. 

Slapeloosheid kan verschillende oorzaken hebben. Voor sommige oorzaken is het goed om even langs de huisarts te gaan. Dit gaat dan bijvoorbeeld om slaapaandoeningen (zoals slaapapneu, waarbij je ’s nachts herhaaldelijk even stopt met ademhalen) of dieperliggende gezondheidsproblemen. Maar over het algemeen kan je zelf in je dagelijks leven ook al heel veel doen om beter te slapen. Verderop in deze module staan we stil bij wat je allemaal kunt doen voor een betere nachtrust! 

Oefening! “Slaapdagboek”

Om inzicht te krijgen in hoe je slaapt, is het nuttig om een slaapdagboek bij te houden. Dit geeft handvatten voor wat je kan verbeteren om beter te slapen. Een slaapdagboek is een lijst waarop je elke dag noteert wanneer en hoe lang je geslapen hebt. Dit kan je ook zien als je een activiteitentracker zoals een Fitbit ’s nachts om hebt. Maar die technologie is nog niet heel betrouwbaar. In een slaapdagboek noteer je ook de dingen die mogelijk invloed op je slaap hebben gehad. Bijvoorbeeld of je hebt gepiekerd, of koffie hebt gedronken voor het slapengaan. 

Vul voor de komende week of voor ten minste 3 dagen onderstaand slaapdagboek in. De PDF versie van dit slaapdagboek vind je hier. Deze kan je zelf uitprinten en invullen.